Blog
Nieuwsoverzicht

'Veranderen is een hele kunst!'

Bert van Velthooven is namens de Marnix Academie een van de docenten in de Master Leren en Innoveren – een opleiding van samenwerkingsverband Radiant. De master bestaat al sinds 2009. Bert is sinds vijf jaar innovatiedocent binnen de opleiding en maakt zich hard voor samen leren en innoveren.

'Veranderen is een hele kunst!'

Stapsgewijs vernieuwen

In de Master Leren en Innoveren (MLI) leiden wij zogenaamde ‘teacher leaders’ op, die – samen met hun collega’s op school – verbeteringen en vernieuwingen van het onderwijs tot stand weten te brengen. Je gaat dus dingen veranderen in je directe dagelijkse schoolpraktijk. Ik spreek zelf liever over veranderkunde dan over verandermanagement. Die laatste term doet vermoeden dat je veranderingen heel planmatig kunt doorvoeren, maar dat is een illusie. Je weet niet hoe de wereld er over een maand uitziet, veranderen is dus een hele kunst! In deze master leren wij studenten om stapsgewijs vernieuwingen door te voeren. Door samen te onderzoeken, samen te innoveren en samen te professionaliseren.

Reuring gegarandeerd

In principe kan elke leerkracht met een bachelor en enkele jaren werkervaring deze master volgen. Wel is het heel belangrijk dat je op je eigen werkplek aan de slag mag in de twee jaar die de opleiding duurt. Want geloof me, het veroorzaakt reuring. Er gaan dingen veranderen, groot of klein. Niet voor niets ondertekenen we bij aanvang een tripartiete overeenkomst, tussen student, leidinggevende en de opleiding. We gaan met z’n allen op pad. We nodigen leidinggevenden ook uit bij een aantal opleidingsbijeenkomsten. Zij geven dan feedback, niet alleen op de innovatie van hun eigen medewerker maar ook op plannen van andere studenten. Dat levert altijd weer zeer inspirerende en waardevolle sessies op!

Onderzoekend innoveren

Waarin ik deze master echt onderscheidend vind, is de insteek van onderzoekend innoveren. Onderzoeken en innoveren zijn geen twee losse poten. Je kunt niet innoveren zonder dat via degelijk onderzoek te onderbouwen. Innoveren en onderzoeken hebben elkaar nodig om een innovatie duurzaam te kunnen maken. Verder is de eigen praktijk echt leidend. Studenten komen de opleiding binnen met een schoolvernieuwingsvraag vanuit hun eigen context en organisatie. Samen met een aantal collega’s binnen hun onderwijsinstelling (de Professionele Leergemeenschap of PLG) gaan zij deze vraag nader analyseren: wat willen wij precies verbeteren of veranderen en waarom? Dat leidt tot een plan van aanpak en vervolgens gaan studenten concreet aan de slag met een eerste interventie. Daar bouwen we vervolgens steeds op door. Je gaat data verzamelen, wat vertellen deze data, kunnen we deze interventie herhalen of moeten we iets bijstellen? Via kleine maar onderbouwde stapjes kun je tot grote veranderingen binnen je organisatie komen, die je tot slot ook leert te borgen.

Gemêleerd gezelschap

Mensen die deze master volgen komen vanuit het po, vo, mbo en hbo. Een zeer gemêleerd gezelschap dus. Het zijn allemaal professionals die veel ervaring met zich meebrengen. En die een grote intrinsieke motivatie hebben om deze master te gaan volgen, merk ik telkens weer. We trekken echt met z’n allen op. Je leert met, voor en door elkaar. Ik geef dus geen hoorcolleges met een monoloog van drie uur. Alles is heel interactief. De mix aan deelnemers betekent ook dat de vernieuwingsvragen waarmee zij aan de slag gaan, zeer divers zijn. Juist omdat ze vanuit hun eigen context komen.

Doorleefde vraagstukken

Wij als opleiding bepalen niet wat jij gaat onderzoeken of vernieuwen; jouw praktijk laat zien waar de urgentie ligt. Enkele willekeurige voorbeelden: een student vanuit het po wilde zich verdiepen in hoe het team betekenisvol rekenonderwijs zodanig kon creëren, dat het leerproces van de leerlingen centraal staat. Een student vanuit het vo vroeg zich af op welke manier docenten bijdragen aan de ontwikkeling van internationale competenties bij het uitwisselingsprogramma van leerlingen. Een vraagstelling vanuit het hbo: op welke manier kunnen begeleidings- en intervisiebijeenkomsten bijdragen aan de ontwikkeling van reflectie van het docententeam? Zeer diverse vraagstukken dus! En als het goed is gaat het altijd om levende onderwerpen uit de praktijk.

Wie ben jij als teacher leader?

De persoonlijke kant krijgt bij ons ook veel aandacht. Wie ben jij als teacher leader? En hoe verhoud jij je tot je collega’s als je sturing geeft aan een innovatieproces? Vernieuwingen breng je nooit in je eentje tot stand. Je gaat niet in je eentje de kar trekken. Hoe zorg je voor een gedeelde urgentie? En als er weerstanden binnen het team zijn, hoe ga je daar dan mee om? Daar gaat het over als we binnen de opleiding spreken over ‘professionaliseren en leidinggeven’. Dat laatste gaat dus óók over leidinggeven aan jezelf! Je zult hoe dan ook op knelpunten stuiten als je met een verandervraagstuk aan de slag gaat. Wat betekent dat voor jou als veranderaar binnen je eigen school?

Korte lijntjes

Wat wij steeds weer terug horen van onze studenten maar ook van hun leidinggevenden, is dat ze enorm gegroeid zijn dankzij deze master. Op welk niveau ze ook binnen komen. Iedereen gaat in twee jaar tijd door de beroemde leerkuil; het is een pittige master, maar het slagingspercentage is hoog en het levert een mooie titel op. Wat we ook terug krijgen is dat de begeleiding dicht op de studenten zeer gewaardeerd wordt. Alle docenten kennen de studenten goed. De lijntjes zijn kort. Ook tussen de docenten onderling trouwens; we zoeken elkaar vaak op. Waar veel studenten over te spreken zijn is de Strippenkaart Begeleiding van 3 uur per jaar. Hiermee kun je een docent vragen om eens een op een te gaan zitten voor overleg over een product waar je aan werkt. Die strippenkaart wordt volop ingezet!

Belangrijke les

Ook van onze alumni horen we positieve geluiden. We hebben regelmatig contact, ze helpen bijvoorbeeld met medebeoordelingen of verzorgen een werkplaats of andere bijeenkomst. Wat we hopen, bevestigen zij: veranderingen die ze hebben doorgevoerd zijn bestendig en groeien verder. Ook bevestigen zij dat er véél gebeurd is binnen hun organisatie. Maar in plaats van tien dingen tegelijk, één verbetering per keer. Misschien is dat nog wel een van de belangrijkste lessen van deze master: soms moet je loskomen van de gedachte dat het moet gaan zoals jij iets bedacht hebt. Een stapje terug doen op zijn tijd, loslaten, iets uitkleden en kleiner maken… ‘Innoveren’ klinkt heel groots, maar wat is het eerste stapje dat jij maandag gaat zetten? Op die manier komen de mooiste innovaties tot stand in de praktijk.

Wil je meer weten over de MLI? Haak aan bij onze volgende (online) voorlichting. Onze opleidingscoördinator vertelt alles over deze masteropleiding en je kunt al je vragen stellen.